Een week die hard nodig blijft

De Week van de Alfabetisering heette het vroeger. Tegenwoordig is het de Week van het Lezen en Schrijven. Naamsverandering of niet, gebleven is dat de aandacht deze week zeven dagen lang gevestigd is op on- en laaggeletterdheid. Dat blijft hard nodig, want wie naar de harde cijfers kijkt kan alleen maar somber worden. In 2005 vond de eerste Week van de Alfabetisering plaats en toen ging het om 1,5 miljoen mensen die als ‘laaggeletterd’ gekwalificeerd werden; twintig jaar later zijn we aanbeland bij 3 miljoen (de mensen boven de 65 meegerekend).

Conclusie: alle overheidsinspanningen hebben - mild uitgedrukt - tot dusver weinig zoden aan de dijk gezet.

Als uitgeverij hebben we in de afgelopen dertig jaar bewezen dat makkelijke boeken iets aan het probleem doen. Onze oplossing is geen ei van Columbus, noch pretenderen we een totaalconcept te bieden dat per toverslag de laaggeletterdheid doet verdwijnen; het is een hulpmiddel om mensen aan het lezen te krijgen, het roestige wiel weer aan het lopen te krijgen, en dat heeft dikwijls een positief effect op de leesvaardigheid. Laaggeletterdheid is maar al te vaak een resultaat van ongeoefende en soms al geatrofieerde spieren. Leesspieren dan welteverstaan.

Gelukkig krijgen we steeds meer erkenning. Dat betekent, even prettig, ook steeds meer vraag naar onze boeken. Verkrijgbaarheid is dan soms een probleem. Kunnen we uw boeken ook in de boekhandel kopen?, krijgen we regelmatig als telefoontje. Het voorzichtige antwoord is: in principe wel, maar het kan zijn dat ze niets van ons op voorraad hebben. Want dat leert ons de ervaring: dat er nog genoeg boekhandels zijn die geloven dat de minder geletterde lezer een uitzondering is.

Dat tij is aan het keren. Meer en meer boekhandels zien de nieuwe lezer staan. De aarzelende lezer, de lezer die het lezen niet meteen tot zijn dagelijkse bezigheid rekent, maar die toch nieuwsgierig is. De lezer die een zetje nodig heeft, een bemoedigend klopje op de schouder. Die lezer kortom voor wie de boekhandel nog echt toegevoegde waarde kan hebben.

Voor de geplaagde branche liggen daar kansen. Een branche die sowieso al in beweging is en experimenteert met het creëren van eigen leescommunity’s, ‘stille leesuurtjes’ en koffiecorner-concepten om meer aan klantenbinding te doen. Juist de innovatieve boekhandels hebben oog voor die nieuwe lezer en proberen die te bedienen. Soms hebben ze een paar planken met makkelijke boeken, soms zetten ze onze boeken gewoon tussen de literatuur. De makkelijke en originele versie naast elkaar bijvoorbeeld. Is er zoiets als een beste methode? Niet echt, alle oplossingen zijn voor ons goed. Hoe meer, hoe beter eigenlijk: het toont aan dat het thema leeft. Dat we met elkaar beseffen dat er lezers in alle soorten en maten zijn, dat het niet alleen meer gaat om de ontwikkelde literaire lezer. Want de trend is dat die toch een beetje aan het uitsterven is, hoe pijnlijk dat ook moge zijn. En dus zal de boekhandel - net zoals de bibliotheek - het vroeger of later over een andere boeg moeten gooien. En is vroeger dan niet beter?

ps Heeft u dat soms ook? Dat uzelf ineens een bescheiden ‘laaggeletterdheidsmomentje’ beleeft. Ons overkwam het bij onze vorige nieuwsbrief. Normaal laten we die altijd nalezen door een corrector. Want storende fouten horen niet bij een uitgeverij die aarzelende lezers over de drempel wil helpen. Dit keer ging het echter mis in de communicatie. En dus rammelde de tekst hier en daar een beetje. Een gevalletje van ‘Foutje, bedankt!’. Onze excuses daarvoor.